Zijn maatschappelijke thema’s te abstract voor leerlingen met autisme?

Nadenken over complexe maatschappelijke thema's is niet evident voor kinderen en jongeren met autisme. Volgens sommige leerkrachten in het buitengewoon onderwijs zijn dergelijke thema's, en wereldburgerschapseducatie (WBE) in het bijzonder, te abstract voor hun leerlingen.

Hilde L'Ecluse en Liesbeth Desmyter denken daar anders over. Zij werkten mee aan het project Buitengewone Wereldburgers, een samenwerking tussen Djapo en leerkrachten uit het buitengewoon onderwijs. We spraken met hen over hun rol, hun inzichten en wat het project volgens hen in beweging bracht.

Hilde is orthopedagoog en combineert een job in het buitengewoon basisonderwijs met een lesopdracht aan Hogeschool VIVES in Kortrijk. Ze bouwde jarenlang ervaring op met autiwerking binnen type 2.

Liesbeth is leerkracht, werkte twintig jaar in het buitengewoon onderwijs en is vandaag inclusiecoach voor type 9 en leerondersteuner. 

Liesbeth en Hilde vormden samen met Sabine, ontwikkelaar bij Djapo en met Kurt Bisschop (KOV), de expertgroep in de coulissen van het project.

Op de stelling dat WBE te abstract zou zijn voor leerlingen in type 9, reageert Liesbeth genuanceerd. Ze wijst op het zwart-witdenken dat vaak met autisme geassocieerd wordt. "Mensen met autisme zijn erg verschillend. Zeker in de derde graad zijn er kinderen die tot reflectie in staat zijn en een uitgesproken mening hebben."  Volgens haar zit de sleutel in heldere communicatie, voorspelbaarheid en veel visualisatie. Daarom kozen ze ervoor om net die elementen in te bouwen in de lessenreeks die tijdens het project werd ontwikkeld.

Om de lessenreeks op maat van type 9 te ontwikkelen, crëeerde de expertengroep een observatiewijzer. Die is gebouwd op de pijlers van de AutismeCentraalMethodiek en hielp het projectteam inschatten welke aanpak aansluit bij de noden van leerlingen met autisme, nog voor ze met wereldburgerschapseducatie startten. Ook het didactisch kader van de lessenreeks bouwt voort op dit bestaande model, aangevuld met begrippen zoals het voorspellend brein en contextblindheid.

“We hebben bewust gekozen om aan te sluiten bij een bestaand kader in plaats van zelf iets nieuws uit te vinden," legt Hilde uit. "Dan kun je verwijzen naar de bron en weet je dat het onderbouwd is."

Op de vraag naar blinde vlekken in het onderwijs wijst Liesbeth op iets fundamentelers dan wereldburgerschap alleen. Voor er over WBE gesproken kan worden, moet er volgens haar dagelijks tijd zijn voor verbinding in de klas: hoe gaan we met elkaar om, hoe leren we naar elkaar luisteren. "Dat is geen les die je één keer per week geeft. Dat is een dagelijkse klus." Ze merkt dat sommige leerkrachten daar weinig ruimte voor kunnen maken, vaak onder druk van de leerdoelen die gehaald moeten worden.

De lessen uit het project Buitengewone Wereldburgers staan intussen online. Wil je er zelf mee aan de slag? Download ze hier.