Ga verder naar de inhoud

Outdoor education in je schoolwerking

In de praktijk
20 april 2023

Met een procesbegeleiding van Djapo maak je je schoolwerking duurzamer. Hoe zoiets concreet gaat? Piep mee over de schouders van de leraren van basisschool Het Anker uit Knokke. Zij gaan twee schooljaren met Djapo-begeleiders Ann en Wendy aan de slag om outdoor education in hun dagelijkse werking te implementeren.

Een project in samenwerking met Stad Knokke.

Het voltallige schoolteam verzamelt voor een eerste sessie op een druilerige dinsdagavond in de herfst van 2021. Doel van deze personeelsvergadering? Alle leraren hun mening en input laten geven over de focus die de directie en het MOS-team (Milieu Op School) bepaalden. Dat verloopt grosso modo in 5 hoofstukken.

1 Warm of ijskoud?

Maakt meer outdoor education de leraren bang? Nieuwsgierig? Kritisch? Doorheen het traject meten Ann en Wendy regelmatig de figuurlijke temperatuur. Een gevoelensschijf vol smileys is daarvoor een handig instrument. Die kunnen de leraren ook in hun eigen (kleuter)klas inzetten om emoties rond complexe thema’s weer te geven en er nuance in te brengen.

Bij de start van het proces blijken de leraren in de eerste plaats nieuwsgierig. Ze denken dat er nog veel meer rond outdoor education in de school kan gebeuren. Er leeft ook wat frustratie: hoe moet dat nu de school en vooral de speelplaats door de renovatie nog altijd veel weg heeft van een warzone? En staan ze didactisch wel sterk genoeg? Verder is er de angst dat dit ten koste van andere lestijden zal gaan.

Om dezelfde taal te spreken, is het belangrijk dat we de term duurzaamheid eerst duidelijk omschrijven.

2 Voorkennis? Check!

Wat weet dit schoolteam al over outdoor education? Wat kunnen ze rond die thema’s doen? Groepjes leraren schrijven het in 3 minuten op een A3-blad. In de cirkel, want erbuiten noteren ze waar die kennis vandaan komt. Van een vorming? Zelf ervaren? Andere groepjes doen hetzelfde rond het ruimere thema duurzaamheid. "Op die manier waarderen we ook wat er al gebeurde", zegt begeleider Ann daarover.

Om dezelfde taal te spreken is het nodig dat Wendy het begrip duurzaamheid duidelijk omschrijft. De 5 P’s komen op het scherm met Planet, People en Prosperity als belangrijkste kernwoorden. ‘Genoeg voor iedereen (mensen en natuur, overal in de wereld), voor altijd (nu en in de toekomst)’ is een zin die iedereen in het achterhoofd houdt.

Het Anker volgt procesbegeleiding
Het Anker volgt procesbegeleiding - © Veerle Vanbuel

3 Op weg naar een 10 op 10

Het proces dat de school zal doorlopen, valt te vatten in de metafoor van de bergwandeling. Voor Basisschool Het Anker 10 op 10 haalt op outdoor education, moet er nog wat veranderen. Wat net, schrijven de leraren op post-its terwijl Ann vragen ter inspiratie afvuurt. "Wat doen we dan in de les? Wat zie je in de klas, in de leraarskamer, in het bureau van de directie? Hoe nemen we de beslissingen? Wat doen ouders, de buurt? Wat is er anders in het lesrooster? Welk initiatief werd er genomen door leerlingen?"

De antwoorden worden bovenaan op een grote tekening geplakt. De bank onderaan de tekening weerspiegelt de huidige situatie. Hoeveel punten op 10 verdient die en waarom? Weer overleggen de leraren in groep. Er komt een nipte voldoende uit de bus. Omdat het denkproces al is opgestart, er al vormingen zijn geweest en ze al werken aan de integratie in de lessen. Toch is het ook nog zoeken, is er nood aan meer info, aan fysieke ruimte én concreet materiaal om naar buiten te trekken bijvoorbeeld.

Eigen competenties opkrikken, lesmateriaal dat klaar staat, verder durven kijken dan alleen de schoolomgeving … Het MOS-team doet alvast veel inspiratie op.

4 Punten scoren doe je zo

Wat moet er gebeuren om tegen 1 juni 1 punt hoger te scoren? Het is een interessant vraag om concrete actiepunten uit te destilleren. En dus komen de post-its weer boven én de vragen ter inspiratie. "Waarop werd er ingezet? Welke rol heb je zelf opgenomen?" De antwoorden op post-its plaveien de weg tussen de bank en de top. Inspirerende werkvormen leren, eigen competenties opkrikken, lesmateriaal dat klaar staat, aangepaste kledij voor de kinderen, verder durven kijken dan alleen de schoolomgeving… Het MOS-team doet alvast veel inspiratie op.

Ook over de effecten van die acties en genomen maatregelen, gaat het vanavond. Want waar doen ze het anders uiteindelijk voor? Dat leerlingen meer respect voor de natuur en hun omgeving zullen hebben. Dat het leren meer beklijft, dat het een gewoonte wordt voor hun latere leven en dat ouders er ook in meegaan. Mooie doelen waar het team graag zijn schouders onder zet.

5 Over obstakels

Op een tocht naar de top, stoot je ook op zijwegen. Die symboliseren alles wat je kan tegenhouden om je ultieme doel te bereiken. Grote klasgroepen, tegenkanting van de ouders, te slecht weer … De antwoorden van het team worden allemaal netjes genoteerd. Een ideaal geheugensteuntje voor de kerngroep die hier verder mee aan de slag zal gaan.

Redder of drenkeling?

Een symbolische duik in het zwembad sluit deze sessie af. Wie is de redder onder de collega’s? Wie zit in de cafetaria alles gade te slaan? Wie staat op de startblok, maar durft nog niet te springen? Wie sprong wel, maar gaat bijna kopje onder? Conclusie: niet iedereen staat even ver en positioneert zich bij de start van het proces anders in het denkbeeldige zwembad. Ook dat is belangrijk om weten. Voor de kerngroep én voor de collega’s.

Nadat de leraren naar huis trekken, komt het kernteam nog kort samen om te bespreken wat ze allemaal hoorden vanavond. Er wordt een aanzet tot een soort missie geschreven: ‘Onze school ziet outdoor-education als iets haalbaars zodat leerlingen in een rijke context duurzaam leren en leven’. Welke werven ze concreet aanpakken is voer voor een volgende bijeenkomst met het kernteam. Wordt vervolgd.

Is jouw school ook op zoek naar verandering?

Plan een gesprek in met onze begeleiders en welke aanpak het best bij jullie schoolteam past.

Gepubliceerd op 20 april 2023

Meer inspiratie en nieuws van Djapo

Pleegzorg in de klas

Interview
23 april 2024

In augustus ’23 lanceerde Pleegzorg de campagne ‘Pleegzorg in de klas’. Het lessenpakket, ontwikkeld door Djapo, laat leerlingen lager onderwijs kennismaken met de verschillende facetten van pleegzorg. “Zo maken we pleegzorg niet alleen bekender. Kinderen leren ook met een brede en genuanceerde bril kijken naar het concept ‘gezin’”, vertelt Jan Brocatus, die het project vanuit Pleegzorg mee op touw zette.

Djapo wint publieksprijs 'Helden van de Democratie'

Nieuws
22 april 2024

Dit voorjaar ging Knack samen met Hannah Arendt Instituut, De Ambrassade, Socius en De Federatie op zoek naar organisaties die de democratie versterken. Tijdens het 'Facts to Act'-festival werden de winnaars bekend gemaakt: Beste Burger (Zuidpoort) won de juryprijs en Djapo won de publieksprijs! *trots*

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van nieuw lesmateriaal, vormingen en projecten en laat je inspireren door de verhalen van collega's.