Ga verder naar de inhoud

“Ja, jongeren zijn klaar voor de verkiezingen”

Bruispunt
14 mei 2024

Op 9 juni gaan meer dan 500.000 Vlaamse en Brusselse jongeren voor een eerste keer stemmen. Hoe kijken die jongeren – die soms nog op de schoolbanken zitten – naar die verkiezingen? We spraken met Julien De Wit en Hermelinde Hooft, respectievelijk auteur van Ge(e)neratie en projectcoördinator verkiezingen bij De Ambrassade.

Meer focus op jongeren

Julien: “Er is tijdens deze verkiezingscampagne heel wat aandacht gegaan naar jongeren. Ook omdat jongeren daar zelf vragende partij voor zijn. De huidige generatie jongeren is opgegroeid met sociale media. Ze zijn het gewend om hun mening te laten horen, om geïnformeerd te worden. Heel wat politici spelen in op die vraag – vaak met gekleurde en eenzijdige informatie als gevolg. Maar gelukkig zijn er ook andere laagdrempelige kanalen waar jongeren informatie kunnen vinden. Zoals nws.nsws.nws van de VRT en ’t Is aan u! van De Ambrassade.”

Hermelinde: “Met ’t Is aan u! gaan we regelmatig met jongeren in gesprek om te weten wat er bij hen leeft. Tijdens onze zomerbevraging trokken we bijvoorbeeld de straat op om met meer dan 500 jongeren een-op-eengesprekken te voeren over thema’s die ze belangrijk vinden. Mentaal welzijn blijft een hot issue. Jongeren willen niet alleen dat mentaal welzijn meer bespreekbaar wordt. Ze worstelen ook met de driehoek werk-school-vrijetijd. Veel jongeren beseffen: het leven is duur, dus ik moet gaan werken. Maar als ik ga werken, dan heb ik minder tijd voor school. Als ik daarvoor ook nog een extra inspanning doe, wat blijft er dan over van mijn vrijetijd?!”

De politiek als zorgenkindje

Hermelinde: “Daarnaast leeft ook het thema ‘politiek’ – en hoe politieke thema’s in het nieuws aan bod komen. Daarbij kaarten jongeren het gebrek aan verbondenheid aan. Jongeren snappen dat de problemen in de wereld complex zijn. Maar die problemen worden tegelijkertijd ook zo negatief benaderd, dat jongeren vaak het gevoel hebben: waarom zouden we nog probéren om een oplossing te bedenken?”

“Jongeren zijn op zoek naar een strategische koers. Maar die vinden ze niet in de politiek”

Julien De Wit

Julien: “Dat blijkt ook uit wetenschappelijk onderzoek. Jongeren worden elke dag via Tiktok en co geconfronteerd met de grote uitdagingen in onze wereld, met grote onzekerheden. Om meer grip te krijgen op die onzekerheden, zoeken ze naar een doel, naar een strategische koers. Logischerwijs kijken ze daarvoor naar politici. Maar die lopen vaker wel dan niet te bekvechten. Iedereen predikt een eigen waarheid.”

“Net daardoor ontstaan er kampen die lijnrecht tegenover elkaar staan. Wees dan maar een jongere die zich kan vinden in enkele partijpunten van partij A. Die krijgt het idee dat hij het op álle punten moet eens zijn met die partij. Want het is wij of zij. Dat is enorm verwarrend. Daarom is het belangrijk dat organisaties en scholen jongeren af en toe uit die kampen trekken en op het middenplein laten verzamelen. Om in dialoog te gaan. Met elkaar, maar ook met politici zelf. Op sociale media is er zelden ruimte om inhoudelijke vragen te stellen aan politici, maar tijdens live interactie kan dat wel. Dan kan je bijvoorbeeld vragen: maar waarom is dat hoofddoekenverbod nu zo belangrijk voor jou? Door te blijven doorvragen kan je ballonnetjes doorprikken of net goed gefundeerde argumentatie beter begrijpen.”

“Je mag als leerkracht gerust zeggen: ik weet het antwoord op die vraag niet, maar we zoeken het samen uit”

Hermelinde Hooft

Ruimte voor dialoog op school

Julien: “Scholen zijn geen fabrieken waar aan het einde van de rit jonge werknemers uitrollen. Ik zie scholen echt als een maatschappijvormend instituut. Kritisch denken, je informeren, blijven doorvragen … In tijden van fake news is het des te belangrijker om net op die vaardigheden te oefenen. Om je eigen mening te leren vormen.”

Hermelinde: “Daarom is het belangrijk dat maatschappelijke thema’s aan bod komen op school. Maar het is voor leerkrachten zeker niet altijd evident om met hun leerlingen daarover in gesprek te gaan. Enerzijds omdat ze al zo’n vol takenpakket hebben. Maar ook omdat het vaak thema’s zijn waar ze zélf niet 100% mee vertrouwd zijn. Neem nu de Europese verkiezingen. Met ’t Is aan u! werden we meer dan eens gevraagd om in de klas een sessie over het thema te geven omdat de leerkracht bang is om zélf geen antwoord te kunnen geven op vragen. Terwijl ik mezelf ook geen Europa-expert noem. Ik zie de leerkracht daarbij eerder als gids. Je mag gerust zeggen: hé, ik weet het antwoord niet op die vraag, maar ik wil samen met jou uitzoeken waar we die info wél kunnen vinden. Toegeven dat je zelf ook niet alles weet, dat doet al heel veel met jongeren. En vervolgens kan je hen leren navigeren via verschillende kanalen, zoals bijvoorbeeld ’t Is aan u! of WAT WAT, een platform van 80+ organisaties waar jongeren niet-sturende info vinden over tal van thema’s.”

“Als de desinteresse in politiek toeneemt, dan dreigen we belangrijke verworvenheden te verliezen”

Julien De Wit

Julien: “Als we op school géén ruimte zouden creëren voor maatschappelijke thema’s, dan groeit ook de kans dat we desinteresse creëren bij jongeren. Dat zou denk ik het allerergste zijn: dat we de deur openzetten voor mensen die beslissingen nemen of argumenten uiten zonder dat ze weten wat ze bedoelen. Het aantal jongeren dat gelooft in een sterke leider of dictator groeit ook elk jaar – al blijft het een relatief laag cijfer. Ik denk dat dat komt omdat we niet meer voldoende bewust zijn van het verschil tussen een democratie en een dictatuur. Een democratie gaat traag – en dat stuit sommige mensen tegen de borst. Maar die tijd dient net om geen overhaaste, domme beslissingen te nemen. En als de desinteresse in politiek en politieke thema’s toeneemt, dan wordt het moeilijker om uit te leggen waarom een democratie belangrijk is. En dan dreigen er verworvenheden te verdampen, zoals de rechten voor LGBTQI+ personen of de rechten van nieuwkomers.”

“Jongeren zijn niet de burgers van de toekomst. Ze zijn de burgers van vandaag”

Hermelinde Hooft

Wat is de stem van jongeren waard?

Hermelinde: “Je hoort vaak de zin ‘Jongeren zijn de burgers van de toekomst’. Maar dat klopt niet: jongeren zijn de burgers van vandaag. Daarom vind ik het zo belangrijk dat jongeren nu al betrokken worden bij beleidsthema’s. Daar verrichten organisaties zoals de Vlaamse Jeugdraad, de Scholierenkoepel en de VVS belangrijk werk. De Vlaamse Jeugdraad is bijvoorbeeld erkend als officiële adviesraad van de Vlaamse regering voor kinderen, jongeren en hun organisaties. Dat betekent dat Vlaamse beleidsdomeinen ons advies moeten vragen en ontvangen. Al hebben nog niet alle beleidsdomeinen die reflex.”

Julien: “Er is wel een verschil tussen horen en luisteren. Jongeren worden vaak gehoord, maar er wordt volgens mij nog te weinig geluisterd naar en in gesprek gegaan met jongeren. Een inspirerend best practice daarbij is de Raad van Europa, die sterk werk leveren qua jeugdinspraak. En ook heel wat jeugdorganisaties maken een verschil. Die tonen aan jongeren dat je politiek actief kan zijn zonder dat je een partijkaart op zak moet hebben. Dat je ook het verschil kan maken in het middenveld.”

“Je merkt ook dat media meer oog hebben voor de stem van jongeren. En natuurlijk staat media-aandacht niet gelijk aan maatschappelijke impact. Maar door aandacht te schenken aan jongeren, geef je hen wel een podium. Neem nu Amir Bachrouri, de voormalige voorzitter van de Vlaamse Jeugdraad. Die heeft veel bereikt en was erg zichtbaar. Dat kan voor jongeren een mooi signaal zijn dat de stem van jongeren wél belangrijk is. Daarbij vind ik het ook belangrijk dat jonge mensen niet altijd als jonge mens deelnemen aan het debat, maar als volwaardige burger. Eén van de mooiste dingen die ik de afgelopen maanden heb gezien, was een uitzending van De Afspraak waaraan Lore Sleeckx deelnam, de voorzitter van de Vlaamse Scholierenkoepel. Zij zat daar als volwaardige gast, niet louter als de stem van de jongeren.”

© 't Is aan u! - foto's door Lien Notebaert

Hermelinde: “Die signalen zijn belangrijk. Toen het stemrecht voor 16- en 17-jarigen voor de Europese verkiezingen plots stemplicht werd, reageerden heel wat mensen negatief. Waarom moet dat nu plots veranderen? Zijn jongeren wel voldoende geïnformeerd? Maar ik zou graag een positieve boodschap de wereld insturen: we hebben de materialen en kanalen om jongeren te informeren, er is goesting om te stemmen. We zijn er weldegelijk klaar voor!”

Gepubliceerd op 14 mei 2024

Meer inspiratie en nieuws van Djapo

Aan de slag met afval in de kindergemeenteraad

In de praktijk
30 april 2024

Een kindergemeenteraad die zelf het heft in handen neemt om in je stad of gemeente een positief verhaal te schrijven met afval? Laat je inspireren door het educatief aanbod ‘Ik zie wat jij niet ziet’ van Fost Plus en Djapo!

“Welke lesinhoud kan ik geven tijdens een boerderijbezoek?”

Vraag uit de klas
26 april 2024

Educatief medewerker Wendy nam met haar vijfde leerjaar jarenlang deel aan BOERDERIJonderWIJS van Provincie Oost-Vlaanderen. “Het voordeel is dat je de leerstof uit de klas helemaal tot leven kan brengen”, vertelt ze. “Zo bereik je ook kinderen die liever uit de praktijk leren dan uit een schoolboek.”

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van nieuw lesmateriaal, vormingen en projecten en laat je inspireren door de verhalen van collega's.